Bir mahkeme hükmüne karþý temyiz yoluna baþvurulmuþ olmasý, kural olarak o hükmün icrasýný durdurmaz. Yani alacaklý, hükmün henüz kesinleþmemiþ ve hükme karþý temyiz yoluna baþvurulmuþ olmasýna raðmen ilamý icraya koyabilir.
Bir mahkeme hükmüne karþý temyiz yoluna baþvurulmuþ olmasý, kural olarak o hükmün icrasýný durdurmaz. Yani alacaklý, hükmün henüz kesinleþmemiþ ve hükme karþý temyiz yoluna baþvurulmuþ olmasýna raðmen ilamý icraya koyabilir.
Fakat, istisnai olarak bazý ilamlar kesinleþmedikçe icraya konulamaz. Kesinleþmeden icraya konulamayacak ilamlarda yazýlý yargýlama giderleri ve vekalet ücreti de ilamýn teferruatýndan olduklarýndan hüküm kesinleþmedikçe icraya konulamazlar. Ýcraya konulabilmesi için kesinleþmiþ olmasý gereken ilamlar aþaðýdaki gibidir;
Taþýnmaza ve buna iliþkin ayni haklara dair hükümler kesinleþmedikçe icra edilemez.Buna karþýn taþýnmaz üzerindeki kiþisel haklara iliþkin hükümlerin icra edilebilmesi için kesinleþmesini beklemeye gerek yoktur.
Aile ve kiþiler hukukuna iliþkin hükümler kesinleþmedikçe icra edilemez. Fakat nafaka hükümlerinin icrasýný isteyebilmek için kesinleþmesini beklemeye gerek yoktur. Nafaka verilmesine iliþkin bir hükmün temyiz edilmesi, hükmün icrasýný durduramayacaðý gibi, Yargýtay tarafýndan teminat karþýlýðýnda bile nafaka ilamýnýn icrasýný durdurulmasýna karar verilemez.
Hakem kararlarý kesinleþmedikçe icra edilemez.
Yabancý mahkeme ilamlarýnýn tenfizi hakkýndaki kararlar temyiz edilirse icra durdurulur.
Ceza mahkemesi ilamlarýnýn tazminata ve yargýlama giderlerine iliþkin hüküm fýkrasý kesinleþmeden icraya konulamaz ancak ayrýca açýlmýþ haksýz tutuklamaya iliþkin tazminat ilamýnýn icrasý için kesinleþmeye gerek yoktur.
Bunlarýn dýþýnda Yargýtay’a göre, “kira bedelinin belirlenmesine iliþkin yargý kararý ile belirlenen kira farký alacaðýnýn ödenme zamaný gelmiþ sayýlmasý için sadece alacaklýnýn borçludan edada bulunmasýný isteyebileceði zamanýn gelmiþ olmasý yeterli olmayýp, ayný zamanda kararýn kesinleþmesi gerekir”
Yukarýda sayýlan istisnalar dýþýnda bir ilamýn icraya konulabilmesi için kesinleþmiþ olmasý þart deðildir. Bu ilamlara karþý temyiz yoluna gidilmiþ olmasý kendiliðinden ilamýn icrasýný durdurmaz.
Hükmü temyiz eden borçlunun, ilamýn icrasýný durdurabilmek için teminat karþýlýðýnda Yargýtay’dan icranýn durdurulmasý kararý almýþ olmasý gerekir. Ýcraya konulmuþ bir hükmü temyiz etmiþ olan borçlunun, Yargýtay’dan icranýn durdurulmasý kararý alabilmesi için aþaðýda sayýlanlarý yapmasý gerekir;
Borçlu, ilk önce icra dairesine baþvurarak, Yargýtay’dan icranýn durdurulmasý hakkýnda bir karar getirilinceye kadar, kendisine uygun bir süre verilmesini ister. Bunun üzerine, icra müdürü, alacaðýn tamamý kadar bir teminat alýr. Nelerin teminat gösterileceði ÝÝK’nýn 36. Maddesinde sayýlmýþtýr. Buna göre,
Borçlunun, hükmonulan para veya eþyanýn resmi bir mercie depo edildiðini ispat etmesi
Borçlunun hükmonulan para veya eþya kýymetinde icra mahkemesince kabul edilecek taþýnýr rehni, hisse senedi veya tahvil, taþýnmaz rehni veya muteber bir banka kefaleti göstermesi
Borçlunun hükmolunan para veya eþyayý karþýlayacak malýnýn haczedilmiþ olmasý
Teminatý aldýktan sonra icra müdürü, borçluya Yargýtay’dan icranýn durdurulmasý kararý getirebilmesi için ÝÝK’nýn 36. maddesi uyarýnca uygun bir süre verir. Uygulamada mehil vesikasý adý verilen bu süre yaklaþýk olarak 45 gün ila 60 gün arasýnda deðiþebilmektedir. Verilen süre içerisinde Yargýtay henüz bir karar vermemiþse icra müdürü yeniden süre verir.
Ýcra dairesinden teminat karþýlýðýnda böyle bir süre alan borçlu, temyiz edilmiþ olan hükmü esastan inceleyecek olan Yargýtay dairesine baþvurarak icranýn durdurulmasýný ister. Ýlgili Yargýtay dairesi dosya üzerinden bir inceleme yaparak, borçlunun icranýn durdurulmasý talebi hakkýnda acele bir karar verir. Yargýtay, her halde icranýn durdurulmasýna karar vermeye mecbur olmayýp, bu hususta takdir yetkisine sahiptir. Yargýtay icranýn durdurulmasýna karar verirse, icra dairesi, ilamýn icrasýný Yargýtay’ýn temyiz incelemesinin sonuna kadar erteler.
Yargýtay temyiz edilen hükmü onarsa, icranýn durdurulmasý kararý kalkar ve ilamýn icrasýna devam edilir. Bunun üzerine, alacaklýnýn talebi ile baþka hiçbir iþleme gerek kalmadan icra müdürü teminat para ise parayý alacaklýya öder; teminat paradan baþka bir mal veya hak ise çeþidine göre teminat gösterilen mal veya hakký paraya çevirir ve bedeli ile alacaklýnýn alacaðýný öder. Her iki halde de ilam alacaklýsýnýn teminat üzerinde rüçhan hakký vardýr.
Hükmün onanmasýna iliþkin Yargýtay kararýna karþý, karar düzeltme yoluna baþvurulmuþ olmasý da hükmün icrasýný durdurmaz. Bu durumda, karar düzeltme talebini inceleyen Yargýtay dairesi, teminat karþýlýðýnda olsa bile icranýn durdurulmasýna karar veremez. Fakat Yargýtay karar düzeltme talebinini yerinde bularak hükmü bozarsa, icra takibi olduðu yerde durur.
“… ceza ilamlarý kesinleþmeden icra edilemeyeceðinden bu kararýn eklentisi olan tazminat, yargýlama gideri ve avukatlýk ücreti de kesinleþmeden infaz olunamaz…” Yargýtay 12. HD T. 03.10.2005 E. 2005/14927 K. 2005/18808
